ANIMOCJE: Wschód spotyka Zachód, czyli animowany western

Chociaż hollywoodzki western nazywany bywa najbardziej amerykańskim z gatunków, mitologia dzikiego pogranicza należy do kultury filmowej całego świata. Rozpoznawalna stylistyka, ikonografia, toposy i struktury narracyjne inspirowały filmowców na wszystkich kontynentach do realizacji westernów i filmów westerno-podobnych. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku po obu stronach podzielonej Europy produkowano westerny na masową skalę. Jednakże, podczas gdy większości kinomanów znane są spaghetti-westerny autorstwa Sergio Leone czy wschodnioniemieckie “Indianerfilme” z Gojko Miticiem, nie każdy pamięta, że zanim gatunek ten został owocnie zaadaptowany przez europejskich reżyserów kina aktorskiego, pojawił się w animacjach tak znakomitych autorów jak Jiří Trnka, Dušan Vukotić czy Witold Giersz. Niniejszy program śledzi rozwój (głównie) europejskiego westernu animowanego który na przestrzeni lat dekonstruował, reinterpretował i parodiował klisze gatunkowe wyrażając przy tym najgłębszą, kinofilską pasję dla legendy Dzikiego Zachodu.

East Meets West or the Animated Western

Although the Hollywood Western is often called the most American of all film genres, the mythology of wild frontiers belongs to world-wide cinema culture. The genre‘s recognizable styles, iconography, themes and narrative structures influenced filmmakers on each continent to make Western and Western-like movies. In the 1960s a mass production of European Westerns was launched on both sides of the Iron Curtain. However, while the majority of cineastes are familiar with Sergio Leone‘s Spaghetti-Westerns and East German "Indianerfilme" starring Gojko Mitić, not everyone knows that before the genre has been successfully adapted by European live action directors, it had appeared in animated films by such outstanding authors of then socialist countries as Jiří Trnka, Dušan Vokotić and Witold Giersz. The following programme traces the development of (mostly) European animated Westerns that throughout the years deconstructed, reinterpreted and parodied the genre‘s cliches, but at the same time expressed the deepest cinematic passion for the Wild West legend.

01.

Arie prerie/ Pieśń prerii

Jiří Trnka (Bratři v triku)

1949, Czechoslovakia/ Czechosłowacja, 23‘

A classical parody of American westerns. A comic story of a pretty señorita traveling to the Wild West by a stage-coach. She is saved from the claws of an evil-eyed bandit at the very last moment by a fair-haired singing cowboy.

Klasyczna parodia amerykańskiego westernu. Komiczna historia pięknej seniority podróżującej przez Dziki Zachód dyliżansem. Przed zakusami złowieszczego bandyty ratunek w ostatniej chwili niesie jej śpiewający kowboj.

02.

Cowboy Jimmy/ Kowboj Jimmy

Dušan Vukotić (Zagreb Film)

1957, Yugoslavia/ Jugosławia, 14‘

A variation on Western genre realized by the Oscar-winning filmmaker, Dusan Vukotić. The film is seemingly addressed to the young audiences but at the same time it “smuggles” mature reflections on the problems of cinema, film genre and pop-culture.

Wariacja na temat Westernu autorstwa zdobywcy Oscara, Dušana Vukotića. Film, pozornie skierowany do młodego widza, „przemyca” dorosłe rozważania o kinie, gatunku filmowym, popkulturze.

03.

A Litle Western/ Mały western

Witold Giersz (Studio Miniatur Filmowych)

1960, Poland/ Polska, 5‘30‘‘

The first film of Witold Giersz that was made in a painting technique (brush on a celluloid). Colorful splashes of paint in flux absorb the shapes of cowboys and horses, and constitute surprising and brilliant parody of the Western.

Pierwszy film Witolda Giersza zrealizowany w technice malarskiej, pędzelkiem na celuloidzie. Rozlewające się plamy kolorów układają się w postaci kowbojów i koni, tworząc zaskakującą i błyskotliwą parodię westernu.

04.

Western

Gábor Homolya (Kecskemétfilm)

1989, Hungary/ Węgry, 2‘

A lone eagle guides us towards a secluded canyon where two gunfighters silently face-off, each waiting for an opening.

Samotny orzeł wiedzie nas przez kanion na pustkowiu, gdzie dwóch rewolwerowców w ciszy staje przed sobą twarz w twarz w oczekiwaniu na otwarcie.

05.

Draw! / Broń się!

Bill Plympton

1992, USA, 1’30’’

A traditional Western shoot-out, but seen from a whole new perspective.

Tradycyjny Westernowy pojedynek, ale tym razem oglądany z zupełnie nowej perspektywy.

06.

High Wool

Nikolai Maderthoner, Moritz Mugler (Filmakademie Baden-Württemberg)

2013, Germany/ Niemcy, 3‘

A duel in a town made of strings.

Pojedynek w miasteczku zrobionym ze sznurków.

07.

Cowboyland/ Kraina kowbojów/ Kovbojsko

Dávid Štumpf (Academy of Performing Arts in Bratislava)

2015, Slovakia/ Słowacja, 4‘42‘‘

According to the justice of the Wild West, thieves must be punished. But when the sheriff’s horse breaks, and there is no-one to oversee justice, it’s hard to forecast if justice stays justice.

Sprawiedliwość na Dzikim Zachodzie wymaga, aby złodzieje zostali ukarani. Ale gdy szeryfowi łamie się koń i nie ma nikogo kto mógłby strzec sprawiedliwości, trudno jest przewidzieć czy pozostanie ona nadal sprawiedliwością.

08.

Bullet Time/ Czas kul

Frodo Kuipers (Merlijn Passier Productions)

2016, The Netherlands/ Holandia, 5‘30‘‘

The desolate street in a small village in the Old West. Two cowboys face each other in a good-old-fashioned shootout! But when both of the colts fire their deadly bullets, those bullets immediately fall in love with each other, forgetting what they‘re supposed to do! This has dramatic consequences...

Pusta ulica w małym miasteczku na Starym Zachodzie. Dwóch kowbojów mierzy do siebie pojedynkując się w starym, dobrym stylu. Lecz gdy oba kolty wystrzelą śmiertelne naboje, kule natychmiast zakochują się w sobie i zapominają co mają zrobić! To będzie miało dramatyczne konsekwencje...

09.

A Long Way from Home/ Daleko od domu

Andy Tai, Eduardo Enriquez (School of Visual Arts)

USA, 2018, 4‘

In an old western tavern, the fate of a town is about to change when an outsider arrives and doesn’t have the money to pay for a glass of water.

W starym szynku na Dzikim Zachodzie zmieni się los miasteczka, kiedy pojawi się przybysz, który nie zapłaci za szklankę wody.

Michał Bobrowski

Doktor filmoznawstwa (dysertację obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku 2010). W roku 2012 opublikował książkę “Akira Kurosawa. Artysta Pogranicza”. W roku 2016 ukazała się współredagowana przez niego monografia “Obsession. Perversion. Rebellion. Twisted Dreams of Central European Animation”. Od 2018 adiunkt na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Jest dyrektorem programowym oraz współzałożycielem StopTrik International Film Festival (Słowenia/Polska), festiwalu poświęconego animacji stop motion.Współpracuje z licznymi europejskimi festiwalami i instytucjami filmowymi jako kurator, aktywista kulturowy. Napisał wiele artykułów naukowych i popularyzatorskich z zakresu klasycznego kina japońskiego i amerykańskiego oraz filmu animowanego. Stale współpracuje z Międzynarodowym Festiwalem Filmowym Etiuda&Anima. Posługuje się językami angielskim, serbsko-chorwackim, rosyjskim.

Lecturer at the Faculty of Humanities at the Marie Curie-Skłodowska University in Lublin. In 2010 he obtained PhD in Film Studies at the Jagiellonian University in Krakow, Poland. In 2012 he published a book “Akira Kurosawa: The Artist of the Borderlands”. In 2016 he co-edited a monograph “Obsession. Perversion. Rebellion. Twisted Dreams of Central European Animation”. He is a Programme Director and a co-founder of StopTrik International Film Festival (Slovenia/Poland), an event dedicated to stop motion animation. He works with various European festivals and cinema institutions as a curator, educator and cultural activist. He wrote numerous academic and popular articles devoted to classic Japanese and American cinema as well as animation.